Tarih & Antik Çağ

Ayasofya Nasıl İnşa Edildi ve Kısaca Tarihi!

Ayasofya Nasıl İnşa Edildi ve Kısaca Tarihi!

Yaklaşık 1500 yıllık bir tarihe sahip olan ve İstanbul’un en önemli sembollerinden biri Ayasofya nasıl ve kim tarafından inşa edildi, ne kadar kilise ve cami olarak hizmet etti? İşte kısaca Ayasofya’nın tarihi;

Aya kutsal, sofya ise bilgelik anlamına geldiği için Ayasofya Kutsal Bilgelik anlamına gelir. 532 yılında kendinden önceki imparatorlardan daha görkemli bir yapı inşa ettirmek isteyen I. Justinianus, bu iş için Fizikçi İsidorus ve Matematikçi Anthemius‘u görevlendirir.
Ancak Justinianus, kendisine sunulan yapının taslaklarını hiç beğenmez. Bir rivayete göre İsidoros taslak hazırlarken uyuyakalır ve uyandığında planı masasında bulur. Bir başka rivayete göre ise İsodoros planı rüyasında görmüştür. Nitekim Justinianus taslağı mükemmel bulur ve böylece inşaatın emrini verir.

Malzemeler dünyanın dört bir yanından getirildi;

İnşada kullanılacak malzemeleri üretmek yerine, imparatorluk topraklarından yapı ve tapınaklardaki yontulmuş hazır malzemelerden yararlanmak yoluna gidilir. Bu yöntem, Ayasofya’nın inşa süresinin çok kısa olmasını sağlayan en önemli etkenlerden biri budur.

Kilisenin yapımında Efes’teki Artemis Tapınağı’ndan, Mısır’daki Güneş Tapınağı’ndan, Lübnan’daki Baalbek Tapınağı’ndan ve daha birçok tapınaktan sütunlar getirilmiştir. Bu sütunların 6. yüzyılda İstanbul’a nasıl taşındığı ise inşaatın en ilgi çekici kısımlarından biridir.

Kaplama ve sütunlarda kullanılan renkli taşlardan kırmızı porfir Mısır, yeşil porfir Yunanistan, beyaz mermer Marmara Adası, sarı taşlar ise Suriye kökenlidir. Ayrıca Anadolu’dan da gelen birçok taş kullanılmıştır. İnşaatta 10 binden fazla kişi çalışmış ve sadece 5 yılda tamamlanmıştır.

Fetihten önce Ayasofya’nın görünümü

Ey Süleyman, seni yendim!

Kilisenin açılışını İmparator Justinianus ve Patrik Eutychius büyük bir törenle yapmıştır. Ayasofya, o zamana dek en büyük mabet olarak kabul edilen Süleyman’ın Tapınağı’ndan daha büyük olduğundan Justinianus halka yaptığı açılış konuşmasında “Ey Süleyman! Seni yendim.” demiştir.

Sonraki yıllarda yangın ve depremler nedeniyle birçok kez hasara uğrayan yapı defalarca kez onarım ve tadilattan geçmiştir. Nitekim 916 yıl boyunca kilise ve katedral olarak hizmet veren Ayasofya, 1453’de Fatih Sultan Mehmet tarafından İstanbul’un fethedilmesi ile bu hizmeti son bulmuştur.

İstanbul fethinin sembolü;

İstanbul’un 1453’teki fethinden sonra fethin sembolü olarak Ayasofya derhal camiye dönüştürülmüştür. O sıralarda ise Ayasofya harap bir haldeydi; Ayasofya’ya özel bir önem veren Fatih Sultan Mehmet, kilisenin hemen temizlenip camiye çevrilmesini emretti, fakat adını değiştirmedi. Kısa bir süre içinde yapı tadilatlardan geçti ve yapıya sadece tek bir minare eklendi, hatta Fatih Sultan Mehmet’in hemen camiye çevrilmesi emri üzerine normalde beton ile yapılan minareler tek seferliğine daha hızlı olması için tuğladan yapılmıştı.

Sonra müze ve tekrar camiye çevrildi;

Daha sonraki yıllarda ise Mimar Sinan, Ayasofya’yı dış istinat yapılarıyla son derece sağlamlaştırmıştır, günümüze ulaşabilen bu yapı yaklaşık 1500 yaşındadır.
Nitekim 479 yıl da cami olarak hizmet eden Ayasofya, 1932’de restore nedeniyle ibadete kapatılmış ve 1935’de müzeye çevrilmiştir. 85 yıl da müze olarak hizmet veren Ayasofya, 2020 yılında Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın talimatı ile tekrardan camiye çevrilmiştir.

Benzer İçerikler;

Share:

Yorumlar