Tarih & Antik Çağ

Çatalhöyük: Tarihe Işık Tutan Antik Bir Şehir!

Çatalhöyük: Tarihe Işık Tutan Antik Bir Şehir!

Yaklaşık 9400 yıllık tarihi, ilk ev mimarisi, ilk manzara resmi, ana tanrıça kültü gibi özgün buluntuları ile tarihe ışık tutan neolitik bir kent; Çatalhöyük!

Çatalhöyük keşfi;

Konya il merkezinin 52 km güneydoğusunda, Çumra ilçesinin 11 km kuzeyinde yer almakta olan Çatalhöyük, 1958 yılında David French, Alan Hall ve James Mellaart‘dan oluşan bir grup İngiliz arkeolog tarafından keşfedilmiştir. Çeşitli aralıklarla yapılan kazılar günümüzde de devam etmektedir.

Çatalhöyük dünya üzerindeki ilk yerleşim yerlerinden birisi. Mezopotamya‘da daha eski yerleşim yerleri olsa da Çatalhöyük’ü özel kılan çok geniş bir kent olması ve nüfus bakımından en büyük kent olması. Bu yüzden daha eski yerleşim yerleri olmasına rağmen Çatalhöyük daha değerli görülüyor.

Bitişik evler;

Bu halkın yerleşim sistemi oldukça sıra dışı ama bir o kadar da mantıklıydı. Öncelikle konutların tümü birbirleri ile bitişikti, evlere ise çatıdaki bir boşluktan merdiven ile giriliyordu. Evlerin bitişik şekilde inşa edilmesi sayesinde, evlerin çevresinden gelecek olan soğuğa, vahşi hayvanlara ve diğer tehlikelere karşı önlem de alınmış oluyordu. Eğer bir ailenin soyu tükenirse eğer, bu sefer o ev toprakla dolduruluyor ve üst kısmına yeni bir ev inşa ediliyordu.

Ölüler evlerin altına gömülüyordu;

Her ev bir depo gibiydi ve burada fırın, ocak gibi gerekli ihtiyaçlar yer alıyordu. Üstelik mezarları da yine burası oluyordu. Her evde bir platform bulunuyor ve bu platforma ölen kişiler eşyalar ve hediyeler ile birlikte defnediliyordu. Fakat bu cesetler iskelet haline geldikten sonra gömülmüş de olabilir.

Yapılan bir araştırmaya göre cesetler evlerin çatısına veya başka bir alana bırakılıyor ve akbabalar cesetlerin etlerini yedikten sonra iskeletler alınarak defnediliyordu. Bazı duvar çizimleri ise bu fikri destekliyor.

Aletler ve eserler;

Evlerin duvarlarına yapılan resimler, çömlekler, aletler ve pek çok el sanatı ürünü günümüze kadar iyi korunarak ulaşabilmiştir. Ayrıca pişmiş topraktan yapılan ve doğumu, bereketi, bolluğu simgeleyen iri göğüslü, iri kalçalı şişman kadın heykelleri en dikkat çekici kalıntılardır.

İlgili İçerik: 2000 yıllık heykelleri ile Nemrut Dağı!

Evlerin içine sıva üzerine beyaz boyandıktan sonra kırmızı ve siyah tonlarda birçok resimler yapılmış, bu duvarlara ise genellikle çeşitli hayvanlar ve insan figürleri resmedilmiştir. Günlük hayatlarından ve inançlarından bazı kesitleri duvarlarına taşıyan bu insanlar tarihe de ışık tutmuşlardır.

Hemen üst kısımda yer alan duvar resmine ilk bakıldığında hayvanlardan kaçan insanlar veya bir av anının resmedildiği gibi bir izlenim oluşsa da, aslında insanlığın hayvanlara karşı üstünlüğünü ve doğaya karşı alınan bir zaferin alaycı bir temsili resmedilmiştir. Dikkatli bakıldığında resimde geyiği kovalayan, dilini çeken, domuzun kuyruğunu çekmeye çalışan veya domuza poposunu gösteren insanların resmedildiğini göreceksiniz.

Çatalhöyük’te pişmiş topraktan yapılmış damga mühürler ile mülkiyet kavramının o zamanlardan başladığını da görebilmem mümkün.

Hemen hemen her evin içinde boğa, koç, geyik başları veya boynuzları gibi öne çıkan kabartmaların ise şehir halkının inançlarına işaret ettiği düşünülmektedir.

Çatalhöyük kentinin kısa tarihi;

1958:  Çatalhöyük bölgesi, İngiliz arkeologlar James Mellaart, David French ve Alan Hall tarafından keşfedildi.

1961:  İlk kazılar Mellaart’ın öncülüğünde başladı ve hızla bukranion adı verilen çok sayıda hayvan kafatasları, duvar resimleri ve mezarlar keşfedildi.

1965:  Mellaart’ın kazıları, Türk Hükumeti ile bir anlaşmazlık nedeniyle sona erdi.

1993:  Ian Hodder yönetiminde günümüze dek devam edecek olan kazılar yeniden başladı.

2004:  Kırmızı boyalı kafatasının, bir evin zeminine gömülü sağlam bir iskeletin kollarında bulunması, bölgedeki akraba ilişkileri hakkında yeni sorular ortaya çıkardı.

2011:  266 iskeletin diş kalıntılarının analizi, aynı evin altında birlikte gömülen bireylerin biyolojik olarak ilişkili olmadığını ortaya koydu.

2012:  Çatalhöyük, UNESCO Dünya Mirası listesine alındı.

Share:

Yorumlar