Uzay & Bilim

Kara Delikler: İçine Girersek Nelere Şahit Oluruz?

Kara Delikler: İçine Girersek Nelere Şahit Oluruz?

Kara deliğe düşersek veya girersek ne olur, neler yaşarız? Kara delikler de zaman farklı mı akar? Kara deliğe girdikten sonra çıkma ihtimalimiz var mı? Gelin bu sorularınızı en basit hali ile yanıtlamaya çalışalım;

Kurtulma hızı;

Öncelikle size kurtulma hızından bahsetmek istiyorum. Isaac Newton‘ın diyagramından örnek vereceğim için elinize bir elma aldığınızı düşünün ve elmayı uzaya fırlatın, gidecek mi? Tabii ki hayır, fırlatma hızınıza göre bir süre sonra yere düşecek.

Peki bir makine icat ettiniz ve elmayı öyle fırlattınız. Belli bir hızla yükseldiğinde elma uzaya kadar gidecektir. İşte bu hıza kurtulma hızı veya kaçış hızı adı verilir. Dünyadan kurtulma hızı ise saniyede 11 kilometredir, dünyadan uzaklaştıkça ise yer çekimi de azalacağı için bu kurtulma hızı da yavaş yavaş azalır.

İşte kara deliklerin kurtulma hızı da sonsuza yakındır. Çünkü saniyede 11 km hıza ulaşırsan dünyadan kaçabilirsin fakat saniyede yaklaşık 300.000 km hıza ulaşan ışık, kara delikten kaçamıyor. Yani kara delikler tek biletli yolculuklardır, geri dönüş hiçbir şekilde mümkün değildir.

İlgili İçerik: Işık hızı ile uzayın derinliklerine dalıyoruz!

Cesur bir astronot;

Diyelim meraklı bir astronot ben ne olduğunu görmek istiyorum dedi ve kara deliğin önüne uzay aracı ile yanaştı. Yanında da diğer astronot arkadaşı var. Şimdi bu olaya iki açıdan bakacağız; kara deliğe giren astronot nelere şahit olacak, dışarıdaki astronot nelere şahit olacak?

Kara delikler çok büyük kütlelere sahip olsa da çap açısından küçüktür. Olay ufku da bu yüzden çok geniş değildir. Kara deliğe giren bir astronot olay ufkuna yaklaştıkça spagettileşme (spaghettification) adı verilen bir durum yaşar. Diyelim ayağınız başınıza göre kara deliğe yakın şekilde ilerliyorsunuz.

Ayak kısmınız, baş kısmınıza göre kara deliğe daha yakın olduğu için çekim orada başlar ve uzamaya başlarsınız. Daha kötüsü kollar ve vücudunuz da içeri yani merkeze doğru çekilir. Yani hem uzar hem incelirsiniz ve kara delik sizi içine çekerken spagetti makarnaya dönüşürsünüz ve haliyle de paramparça olursunuz.

Peki bu spagettileşme olayını yaşamadan kara deliğe ulaşma şansımız var mı, evet bir yolu var. Bu kısmı biraz ilginç çünkü daha büyük kara deliğe girmek gerekiyor. Çünkü süper kütleli kara delikler yani Güneş’in milyarlarca katı kara delikler de olay ufku çok geniştir. Ayrıca bu süper kütleli kara deliklerin çekim gücü çok fazla olsa da eşdeğer dağılmıştır. Bu yüzden olay ufkundan uzak bir şekilde kara deliğin merkezinden sorunsuz şekilde içine girmek mümkün kılınır.

Peki spagettileşmeden kara deliğe düşüyoruz, neler yaşarız?

Genel göreliliğe göre kara deliklerin içinde uzay ve zaman yer değiştiriyor. Şöyle ki, siz dünyada sağa sola veya ileri geri gidebilirsiniz değil mi? Size engel olan hiçbir durum yok. Fakat zamanda hep ileri gitmek zorundasınız, bunu değiştirmeniz de kesinlikle mümkün değil.

Ancak kara deliğe düşerken sağa sola veya ileri geri gitmeniz imkansız, çünkü kara delik sizi içine çekerken merkezine doğru hareket etmek zorundasınız, kaçamazsınız. Ancak burada da zaman farklı akmaya başlıyor ve bu sefer de zamanda özgür olmuş oluyorsunuz.

Çünkü kara delikler uzayı bükerken zamanı da büküyor. Az önce demiştik ya dışarıdaki diğer astronot olayı izliyor. Peki bir astronot kara deliğe düşerken dışarıdan izleyen astronot neler görmüş olacak? Bu kişi arkadaşının kara deliğe yaklaştıkça yavaşladığına şahit olacak ve gitgide yavaşlayan arkadaşının kara deliğin merkezine doğru yakınlaştıkça onun donmuş olduğunu ve orada artık çakılı kalmış olduğunu görecek.

Bu sırada kara deliğe düşen kişi ise astronot arkadaşının uzay aracına binerek gittiğini ve uzayın hızla aktığını her şeyin hızlı hızlı yaşandığını görecek. Öyle ki kara deliğin içinde olan kişi için birkaç dakika geçerken, uzayda milyarlarca yıl geçecek. Eğer dünyayı görme imkanı olsaydı, dünyanın geleceğini de izlemiş olacaktı.
İşte alın size genel görelilik.

Geleceğe yolculuk;

Gargantua (Yıldızlararası)

Yıldızlararası (Interstellar) filmini izleyenler bilir, orada da Gargantua isimli kara deliğin olay ufkuna yakınlaştıkça zaman farklı akmıştır. Gerçi Yıldızlararası filminde birçok hata olsa da bununla ilgili özel bir içerik yapmamız lazım.
Sonuç olarak, kara deliğe yakınlaştıkça zaman yavaş akmaya başlar. Hatta Yıldızlararası filmindeki gibi bir kara deliğin olay ufkuna yakınlaşıp, olay ufkuna girmeden oradan çıkabilirseniz geleceğe de yolculuk yapmış olursunuz.

İlgili İçerik: Uzayda şimdiye dek keşfedilmiş en büyük gök cisimleri!

Fakat bunu iyi ayarlamak lazım, birkaç bin yıl ileri gideceğim diye çok daha fazla ileri gidebilirsiniz ve döndüğünüzde de eviniz orada olmayabilir. Genel görelilik öngörüsüne göre kara deliğe girdiğinizde olacaklar bunlar. Tabii girdiğinizde ölme ihtimaliniz %99.9999.

Referans: Enis Doko

Share:

Yorumlar