Kasım 15, 2018

Karadelikler Nasıl Oluşur? (Basit Anlatım)

Karadelikler uzayda milyonlarcası olan müthiş bir çekim gücüne sahip kozmik yapılardır. Bugün karadelikler hakkında çok fazla bilgiye sahip olamasak da nasıl oluştuklarını biliyoruz.
Bu içerikte ise en basit yoluyla bunu anlatacağız;

Öncelikle konuya tamamen yabancı olanlar için sıfırdan başlayalım.
Güneş; bir yıldızdır ve gece gökyüzünde gördüğümüz tüm yıldızlar aslında birer güneştir, etrafında kendi gezegenleri vardır ama yıldıza göre çok küçük oldukları için ve ışık yaymadıkları için biz sadece yıldızları (güneşleri) görürüz.

Herkes bir kez de olsa yıldız kayması görmüştür. Aslında adı yıldız kayması, yıldızlar kaymaz, düşünsenize güneşin kaydığını, kime, nereye kayıyor.
Yıldız kayması denilen olay, uzaydan dünyaya çarpmak için gelen ufak taşlardır, atmosfere girip hava ile temas ettiğinde yanmaya başlar ve bu güzel görüntü oluşur.

Şimdi bir kaç dakika dikkatinizi verin ve hayatınız boyunca bu karmaşadan kurtulun. 🙂
Yıldızlar çekirdeğindeki hidrojeni, helyuma çevirerek enerji üretir ve böylece ısı ve ışık yayarlar.
Bir süre sonra çekirdeğindeki hidrojen tükenerek biter ve yıldız artık mecburen değişime uğramak zorundadır.

Bu aşamadan sonra yıldız genişlemeye başlar.
Güneşi ele alalım; alttaki görselde soldaki güneş (sun) hidrojenini tükettiği zaman sağdaki kadar büyüyecek.
Bu duruma kırmızı dev (red giant) adı veriliyor.
İşte asıl olay bu evreden sonra başlıyor.

Sun: Güneş
Red Giant: Kırmızı Dev

Kırmızı Dev hâlinde olan büyük yıldızlar süpernova denilen patlama yaşar.
Süpernova yaşayan yıldızın önünde için 4 seçenek vardır;
1. Yıldız bu patlama sonucu yok olur.
2. Güneş büyüklüğündeki yıldızlar beyaz cüceye dönüşür.
3. Büyük kütleli yıldızlar nötron yıldızına dönüşür.
4. Devasa boyuttaki büyük yıldızlar ise süpernova patlamasından sonra, protonlarla elektronların birleşerek oluşturduğu yoğun nötron gazının basıncı bu çökmeyi durdurmaya yetmez.
Yıldız çekirdeğinin çökmesi devam ettikçe yarıçap küçüldükçe küçülür, yoğunluk son derece büyük değerlere ulaşır.

g=MG/R² yasasına göre kütle çekimi hızla artar ve sonunda öyle bir değere ulaşır ki artık bu çekim gücünden ışık bile kaçamaz.
Karadeliğin “kara” olmasının nedeni budur.

Mesela üstteki görselde kare içindeki yıldız bir beyaz cüce ama yanındaki dev yıldız ile ağırlıkları aynıdır, bunun sebebi yoğunluğudur.

Özetle; Yıldızın bir sonraki evresini kütlesi belirler.
Güneşimiz bir beyaz cüceye dönüşecek.
Daha büyük kütleye sahip olsaydı nötron yıldızı, dev bir yıldız olsaydı karadeliğe dönüşecekti.

Benzer İçerikler;

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir