Mart 27, 2020

Enigma Filmi ile Tanınan Dahi: Alan Turing!

Adı ders kitaplarında geçmeyen, çoğu kişi kendisini Enigma filminden sonra tanıdığı, İkinci Dünya Savaşı sırasında yaptığı icadı ile yaklaşık 15 milyon insanın hayatını kurtaran, savaştan sonra eșcinsel olduğu öğrenilince hadım edilen ve sonra da intihar eden Alan Turing kimdir ve kısaca hayatı;

Gençliği;

Alan Turing 23 Haziran 1912 tarihinde İngiltere’nin başkenti Londra’da dünyaya geldi. 6 yaşında St Michaels okuluna, 14 yaşında da Dorset’teki özel okul olan Sherborne Okulu’na kayıt oldu. Bu dönemde üst sınıftaki erkek bir öğrenci olan Christopher Morcom ile dostluk ve aşk ilişkisi kurdu.

Christopher Morcom tüberküloz yani verem nedeniyle hayatını kaybedince Alan Turing zor bir döneme girdi, inancını bu dönemde yitirdiği ve ateist olduğu söylenir. Alan Turing bu okulda okurken onun için önemli bir şey daha gelişti, hayatını matematiğe adayacağı. Okulunu bitirdikten sonra Cambridge Üniversitesi’nin King’s Kolleji’ne yazılan Turing, matematik üzerine oldukça başarılı yıllar geçirdi ve 1935 yılında da üniversitede akademi üyesi olarak kabul edildi.

1936 yılında “Hesaplanabilir Sayılar” adında yazdığı makale ile günümüzde bilgisayarların, ancak o zamanlar insanların yaptığı sayım işlemlerini makine tarafından yapılabileceğini öne sürerek günümüz bilgisayarlarının ilk adımını atmış oldu. Bu çalışmasıyla büyük beğeni ve takdir toplayan Turing, ABD’ye davet edildi.

İngiltere’yi Tercih Etti;

Her ne kadar bu Alan Turing için önemli bir fırsat olsa da o yaşamına İngiltere’de devam etmek istedi. Her ne kadar ülkesine vefa borcunu ödese de, İngiltere bu vefanın karşılığını Turing’e acımasızca verecekti. Kısa bir süre sonra İkinci Dünya Savaşı patlak vermiş ve Turing, İngiliz haberleşme servisine katkı sağlaması için hükumet tarafından işe alındı.

Servisin en büyük amaçlarından biri Almanların şifreleme makinesi Enigma’nın çözülmesi ve tüm haberleşmeleri deşifre etmekti. Ancak Nazi Almanyası Enigma’ya çok güveniyor ve makinelerini adeta “kırılamaz” diye tanımlıyordu. Bu şifreleri kırmak cidden çok zor bir işti, çünkü Almanlar kodları her gün değiştiriyordu, bu yüzden şifreyi kırmak için 24 saat çok kısa bir süreydi.

Enigma vs Bombe;

Ancak Alan Turing bir makine ile bu şifreyi kırmanın mümkün olduğunu düşünüyordu. Çevresindekiler dahi Turing’in bu hayali ile alay etti, fakat Turing birçok zorlu dönem geçirdikten ve uzun uğraşlarından sonra tek başına, Almanların kırılamaz denilen Enigma’sını icat ettiği Bombe isimli makine ile yenmeyi başardı.

Artık koyulacak her şifreyi bu makine ile kıran İngilizler, Almanların denizaltı, hücumbot ve hatta müttefikleri ile olan yazışmalarını bir bir deşifre etti ve yapacakları birçok planın da önlerine geçmiş oldu. Bu icat sayesinde İkinci Dünya Savaşı tahminlere göre iki yıl daha erken bitmiş ve yaklaşık 15 milyon insanın hayatı kurtulmuştu.

Tabii bu durumda Alan Turing’in kahraman ilan edileceğini düşünebilirsiniz, fakat hiç de öyle olmuyor. Alan Turing savaş hakkında birçok gizli bilgiye sahip olduğu için İngiliz hükumetinin neredeyse düşmanı haline geliyor ve başarıları örtbas ediliyor.

Hadım Edilmesi ve Ölümü;

Devlet tarafından sıkı takipte olan Alan Turing, 1952 yılında evinde gerçekleşen bir hırsızlık nedeniyle yolu karakola düşüyor ve akabinde evi araştırılırken eşcinsel bir ilişkisi yaşadığı ortaya çıkıyor. O dönemde İngiltere’de eşcinsel ilişki yaşamak yasak olduğu için Turing mahkemeye sevk ediliyor.

Alan Turing’e verilen ceza ise bir yıl boyunca kimyasal hadım etme yöntemi olan östrojen iğnesi vurulmaktı. Üstelik bir suç işlediği için de kendisine verilen tüm yetkiler elinden alınıyor. Depresyona giren ve kötü günler geçiren büyük dahi, 8 Haziran 1954 tarihinde Manchester’daki evinde ölü bulunuyor. İncelemeler sonucu siyanürlenmiş elma yiyerek intihar ettiği doğrulansa da, bunun bir intihardan öte devlet tarafından işlenen bir cinayet olduğu komplo teorisi de oldukça meşhurdur. Üstelik günümüzde Apple’ın ısırılmış elma logosu m Alan Turing’in intihar etme yönteminden geldiği düşünülmektedir.

Aradan yıllar geçtikten sonra İngiltere Alan Turing’den resmi olarak özür dilese de, bu oldukça geç gelen bir özürdür. Alan Turing gibi daha birçok dahi vardır ve ne yazık ki çoğunun adını ve başarılarını filmlerden veya internetten öğreniyoruz. Onlardan biri olan Alan Turing’in hayatını anlatan filmi de izlemeyenlere tavsiye ederiz. Filmin adı; The Imitation Game (Enigma)

Turing Testi;

Son olarak Alan Turing tarafından ortaya atılan Turing testinden bahsedelim; Bu testte makine ile insan arasındaki konuşmayı dinleyen bir hakem, hangisinin insan olduğuna karar veremiyorsa eğer makinenin Turing testinden geçtiği kabul ediliyordu. Bu da ek bilgi olsun.

Benzer İçerikler;