Ekim 18, 2019 Uydumuz Ay Nasıl ve Ne Zaman Oluştu?

Uydumuz Ay Nasıl Oluştu: Theia Gezegeni!

Gece olduğu zaman hepimizin gözleriyle aradığı, gökyüzünün en güzel manzarası uydumuz Ay nasıl oluştu ve uydumuz hakkında birkaç kısa bilgi;

En Büyük Uydular;

Güneş sisteminde çap açısından Ay’dan daha büyük 4 adet uydu vardır, bunlar; Ganymede, Titan, Callisto ve Io uydularıdır. Fakat tüm bu uydular arasında kendi gezegenlerine oranla en büyük uydu bizim uydumuz Ay’dır. Çünkü Ay’dan daha büyük olan bu uyduların gezegenleri dünyamıza göre oldukça büyüklerdir. Dünyanın böylesine büyük bir uyduya nasıl sahip olduğu hakkında bilim insanları asırlar boyunca kafa yormuştur.

Ay’ın Oluşumuna Dair Teoriler;

Ay’ın nasıl oluştuğu hakkında günümüze kadar gelen 3 meşhur teori vardır.
Birincisi; Dünya oluştuktan sonra yani yaklaşık 4 milyar 540 milyon yıl önce ilk zamanlarında kendi etrafında çok hızlı dönüyordu. Bu hız yüzünden dünyadan kopan parçalar birleşerek zamanla Ay’ı oluşturdu.
Fakat bu teorinin mümkün olabilmesi için dünyanın inanılmaz derecede hızlı dönmesi gerekirdi, bu yüzden bu teori pek mümkün gözükmüyor.

İkinci teoriye göre ise Ay, dünyanın yakınlarından geçen bir gök cismiydi ve dünyanın çekim gücü etkisiyle dünyanın yörüngesine girdi. Ancak bu teori de yine mümkün gözükmüyor, çünkü dünya böylesine büyük kütleli bir gök cismini sadece çekim etkisi ile hızını kesip yakalayarak yörüngesine alması olanaksızdır.

Üçüncü ve birçok kanıta dayalı teori ise, günümüzde bilim insanları tarafından en çok kabul gören teoridir. Bu teoriye göre dünyamız oluştuktan birkaç milyon yıl sonra, yani günümüzden yaklaşık 4 milyar 490 milyon yıl önce dünyaya göre oldukça küçük, ortalama Mars boyutlarında olan bir gezegen ile çarpıştı.

Uydumuz Ay Nasıl ve Ne Zaman Oluştu?

Büyük Çarpışma;

Bu gezegen Theia veya diğer alternatif adıyla Orpheus gezegeni dünyaya saniyede 4 km gibi muazzam bir hızla çarptı. Böyle bir gök cisminin dünyaya çarpması dünyayı yok edebilirdi. ”Ancak çarpışma dünyanın merkezine doğru gelen bir çarpışma değil, dünyanın yüzeyini sıyırarak gerçekleşen bir çarpışmaydı.”

Dünya yok olmadı ancak müthiş bir etki meydana geldi. Çarpışma sonucunda Theia gezegenindeki ağır elementler dünyada kalırken hafif olan elementler ile birlikte dünyanın manto katmanına kadarki kopan maddeler uzaya saçıldı.

Ay’ın Oluşumu;

Bu kopan parçalar çarpışmadan hemen sonra uzaya saçılsa da, boşlukta dağılmak yerine dünyanın kütle çekim etkisi ile dünyanın çevresinde kaldı ve tıpkı Satürn’de olduğu gibi bu parçalar dünyanın çevresinde disk şeklinde toplandı.

Bu parçalar, Theia gezegeninin çarpışmadan sonraki asıl büyük parçası ile milyonlarca yıl içinde dünya yörüngesinde çekim kuvveti ile birleşerek Ay’ı meydana getirdi ve daha sonra Theia dünyanın çekim etkisi ile dünyanın yörüngesinde kalmaya devam etti.

Ay oluştuğu ilk zamanlarda dünyadan yaklaşık 22 bin kilometre uzaklıkta bir yörüngeye oturmuştu. Günümüzde ise dünyadan 384 bin kilometre uzaklıktadır. Yaklaşık 18 kat daha yakın olan Ay, merkezkaç kuvveti etkisi ile dünyadan gitgide uzaklaşmıştır. Bugün ise Ay hala merkezkaç kuvveti nedeniyle her yıl dünyadan 3,8 cm daha uzaklaşmaya devam etmektedir.

Kraterler;

Ay’ın üzerinde irili ufaklı milyonlarca krater yer alır. Bu kraterler milyarlarca yıl boyunca Ay’a çarpan asteroitlerdir. Dünyaya Ay’dan daha fazla meteor çarpmasına rağmen dünyanın bir atmosfere sahip oluşu, yani yağmur, rüzgar, tufanlar veya diğer doğal olaylar nedeniyle bu krater izleri zamanla yok olmuştur.

Günümüzde dünya yüzeyinde kayda değer yaklaşık 200 krater bulunmaktadır. Bu kraterleri oluşturan meteorlar çok büyük oldukları için veya günümüze yakın bir zamanda dünyaya çarptıkları için henüz yeryüzünden silinmemiştir.

Ayın ise bir atmosferi olmaması sebebiyle Ay’a çarpan her asteroit Ay’da silinmeyen, kalıcı kraterlere yol açtı. Bugün Ay yüzeyinde irili ufaklı milyonlarca krater yer almaktadır. Halk arasında yıldız kayması olarak adlandırılan olay dünyaya çarpmak için gelen taşlardır.

Bu taşlar küçük oldukları için atmosferimize girdiğinde yanmaya başlar ve yeryüzüne inene kadar yok olurlar. Geceleri ise bazen bu güzel ana denk geliriz. Ay’ın atmosferi olmaması nedeniyle de asteroitler Ay’ın yüzeyine ulaşana kadar hızlarını kaybetmez ve çarpışma yaşarlar. Bu da bu gök taşlarının büyüklüğüne göre Ay’ın yüzeyinde kraterler oluşturur.

Benzer İçerikler;

Yorum Yap